Mediacje możemy podzielić na sądowe i pozasądowe. Pozasądowe podejmowane są (oczywiście) na zgody wniosek stron sporu, które przed skierowaniem sprawy do Sądu zwracają się do mediatora z wnioskiem o pomoc. Mediacja sądowa zaś podejmowana jest wtedy, gdy Twoja sprawa już toczy się w sądzie. Oczywiście odbywa się to również za zgodą obu stron, wniosek taki możesz złożyć w sądzie do toczącej się sprawy albo przy składaniu wniosku lub pozwu. Warunkiem jest aby druga strona sporu wyraziła na to zgodę. Również podczas postępowania (tak naprawdę na każdym jego etapie) nasza sprawa może zostać skierowana do mediacji przez Sąd. Sąd zawsze tam gdzie to możliwe będzie nakłaniał strony do ugodowego rozwiązania sporu. Mówi o tym wprost art. 10 kodeksu postępowania cywilnego czyli: „w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji”. Przepisy dotyczące postępowania mediacyjnego zostały wprowadzone wprost do kodeksu postępowania cywilnego (art. 1831 do 18315 a nadto w poszczególnych rodzajach postępowań jak chociażby w zakresie spraw rozwodowych jak np. 436 czy 4452 ). Podobnie jest w przypadku mediacji karnej – przepisy dotyczące mediacji wynikają z kodeksu postępowania karnego (chociażby z art. 23a). Sądowi również zależy aby strony konfliktu doszły do porozumienia i ugodowo zakończyły spór. Nasi Mediatorzy podejmują mediację w każdym jej rodzaju – sądowym czy pozasądowym.

Co ważne, możesz wskazać w tym wniosku osobę mediatora (np. spośród Naszych Specjalistów), który ma pomóc w rozwiązaniu sporu. Jeśli nie została wskazana konkretna osoba mediatora, wówczas sąd – według własnego uznania, z listy stałych mediatorów prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego – wybiera mediatora i wydaje odpowiednie postanowienie w tym przedmiocie (o skierowaniu sprawy do mediacji i wskazaniu osoby mediatora). Takie postanowienie wysyłane jest do mediatora, który kontaktuje się ze stronami sporu, potwierdza czy strony podtrzymują chęć przeprowadzenia mediacji, a następnie ustalany jest termin i miejsce spotkania mediacyjnego. Tak odbywa się to w sprawach cywilnych, a w sprawach karnych mediator po otrzymaniu postanowienia o skierowaniu sprawy do mediacji, kontaktuje się z podejrzanym (podejrzanym jest osoba której postawiono już zarzut konkretnego przestępstwa, ale sprawa jest jeszcze na etapie prokuratury) lub oskarżonym (oskarżonym jest osoba, wobec której skierowano już do sądu akt oskarżenia, czyli mówiąc prościej – jak sprawa jest w sądzie) oraz pokrzywdzonym i wyjaśnia im jakie są cele mediacji oraz informuje o uprawnieniach stron. Ustalany jest również sposób mediacji – pośrednia (osobno z każdą ze stron sprawy) lub bezpośrednia (wspólne spotkanie). Z mediacji sporządzany jest protokół, i co ważne – nie zawiera on stanowisk stron ani oceny mediatora, jest również poufny. Nasi Mediatorzy specjalizują się w każdym rodzaju mediacji – o których mowa poniżej, na każdym etapie próby pojednania stron konfliktu.

Mediacje można również podzielić ze względu na gałęzie prawa czyli:

– mediacje cywilne – obejmują one ogólnie sprawy cywilne jak np. podział majątku wspólnego małżonków po rozwodzie, sprawy o zapłatę czy spory pomiędzy instytucjami a petentami, a nawet spory sąsiedzkie,
– mediacje gospodarcze – dotyczą sporów wynikłych pomiędzy przedsiębiorcami np. na tle nienależytego wykonania umowy czy sprawy o czyny nieuczciwej konkurencji
– mediacje rodzinne – obejmują spory na tle np. wykonywania władzy rodzicielskiej, spraw alimentacyjnych, rozwodów, kontaktów z dziećmi
– mediacje karne – wynikają z postępowania karnego i dotyczą ustalenia np. ewentualnego zadośćuczynienia od sprawcy przestępstwa (dorosłego lub nieletniego) na rzecz pokrzywdzonego (poszkodowanego przestępstwem, np. ofiary wypadku)
– mediacje pracownicze – mają za zadanie rozwiązanie sporu pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, dotyczą spraw np. mobbingu, dyskryminacji czy spraw kadrowo – płacowych.
– mediacje administracyjne – dotyczą sporów między organami administracyjnymi a obywatelami.

Jak widać powyżej, mediacje mają bardzo szerokie zastosowanie. Warto jednak zapamiętać, że sprawy w postępowaniu nakazowym lub upominawczym nie mogą być skierowane do mediacji (chyba, że zostaną złożone zarzuty od nakazu zapłaty). Dlaczego? Wynika to ze specyfiki tych postępowań – toczą się bez udziału stron, nie jest wyznaczany termin rozprawy, a po skierowaniu w tym postępowaniu pozwu do Sądu, wydawany jest nakaz zapłaty i przesyłany stronom, bez ich obecności w Sądzie.

Zasady mediacji

Mediacja jest niewątpliwie alternatywną i można ująć – najlepszą metodą rozwiązywania sporów. Alternatywną od postępowania sądowego, które ma charakter stanowczy i bardzo sformalizowany. Jej fundamentami są zasady wyznaczające jej odrębność i indywidualizm. Mediacja opiera się na zasadach:

– dobrowolności – strony przystępują do niej tylko wówczas gdy chcą osiągnąć porozumienie w dzielącym je sporze, a zgoda na mediację musi występować na każdym jej etapie, aż do jej zakończenia,
– neutralności mediatora i miejsca mediacji – osoba mediatora pozostaje bezstronna, nie opowiada się za żadną ze stron, nie kreuje swoich ocen ani sytuacji ani osób uczestniczących w tym procesie, nie narzuca swoich opinii ani rozwiązań. Co ważne również mediator nie dąży za wszelką cenę do osiągnięcia przez strony porozumienia, ugoda bowiem ma być efektem współpracy stron, a miejsce w którym odbywają się spotkania jest neutralne (żadna ze stron nie jest związana z danym miejscem)
– pełnej kontroli stron – to strony podejmują decyzję i kształtują porozumienie, decydują o jego istotnych elementach i treści a także o ilości spotkań (rzadko zdarza się aby na pierwszej sesji od razu zostało wypracowane porozumienie)
– poufności – wszystkie informacje uzyskane podczas mediacji pozostają poufne, objęte tajemnicą co oznacza, że nie można ich wykorzystać do innego postępowania oprócz tego, którego mediacja dotyczy, a nadto mediator jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji pozyskanych przy prowadzonej mediacji
– akceptowalności mediacji – dotyczy ona zarówno osoby mediatora jak i samej mediacji i oznacza, że obie strony muszą daną osobę jako mediatora zaakceptować, nie może mediacja odbywać się gdy jedna ze stron nie zgadza się na daną osobę albo gdy wybór osoby został jej narzucony. Mediacja odbywa się według pewnego ustalonego schematu i jej przebieg musi być aprobowany przez strony przez cały czas trwania mediacji, bowiem tylko tak stworzone warunki pozwolą na wypracowanie przez strony wspólnego porozumienia.
– profesjonalizmu w mediacji – mediator nie jest osobą przypadkową, jest specjalistą w dziedzinie mediacji, który nie tylko ukończył szkolenie, ale stale poszerza swoją wiedzę i umiejętności aby jak najlepiej wykonywać swoją pracę.
– szacunku – każda bez wyjątku mediacja zawsze prowadzona jest z poszanowaniem godności i z szacunkiem dla obu stron sporu, a mediator czuwa aby zwaśnione strony odnosiły się do siebie z szacunkiem, bez niepotrzebnych emocji
– bezinteresowności – zasada ta dotyczy mediatora, który jest osobą „z zewnątrz”, nie zaangażowaną w konflikt i co najważniejsze – nie może być ani spokrewniony ani nawet prywatnie nie powinien znać stron, gdyż mogłoby to budzić wątpliwości co do jego bezstronności, nie może również wykorzystywać ani znajomości stron mediacji ani tego co dowiedział się podczas mediacji do własnych interesów

Jak długo trwa mediacja

Tak naprawdę uzależnione to jest od źródła postępowania mediacyjnego, czyli z czyjej inicjatywy mediacja została podjęta. Jeśli Twoja sprawa została skierowana do mediacji przez Sąd (na podstawie postanowienia w tej sprawie), mediacja nie powinna trwać dłużej niż 3 miesiące – w sprawach cywilnych, a w karnych 1 miesiąc. Jest to przyjęty okres w którym uznaje się, że jeśli strony rzeczywiście chcą pogodzić się, wypracować kompromis w sprawie, to jest to optymalny okres dla przeprowadzenia całej mediacji i okres oczekiwania Sądu na stanowisko stron konfliktu. Jeśli strony zgodnie podejmą decyzję, że chcą przedłużyć ten termin, a są realne perspektywy na porozumienie, termin ten może być przedłużony, podobnie jak wtedy, gdy wystąpią inne, ważne powody do jego przedłużenia. Jakie? np. choroba strony czy wyjazd służbowy.

Jeśli mediacja odbywa się z inicjatywy stron (bez skierowania z Sądu), czyli tzw. mediacja umowna, wówczas obie strony wybierają osobę mediatora. W umowie strony określają zakres mediacji oraz czas jaki przewidują na jej przeprowadzenie.

Każda mediacja, bez względu czy to sądowa czy umowna zawsze rozpoczyna się spotkaniem wstępnym, na którym określane są cele mediacji i zasady, trwa ono ok. 1 godziny, następnie wyznaczane są kolejne spotkania, które powinny trwać ok. 2 godzin. Z Naszej praktyki wynika, że zwykle odbywają 3-5 spotkań mediacyjnych.

Kiedy kończy się mediacja?

Naszym celem jest udzielenie niezbędnej pomocy osobom, które uwikłały się w spór, ale chcą go zakończyć. Zawsze uwieńczeniem pracy Naszych Specjalistów jest wypracowanie przez strony ugody, która przyniesie im wymierne korzyści. Jednak nie zawsze mediacja kończy się ugodą. I to nie dlatego, że strony jej nie chcą, ale dlatego że czasem wystąpi przeszkoda, która uniemożliwi zawarcie porozumienia, albo strony pomimo deklaracji, nie są w stanie nawet przy pomocy osoby trzeciej dogadać się gdyż konflikt je dzielący jest ponad ich wzajemne starania. Wówczas mediacja nie będzie miała dobrego zakończenia. Strony sporu nie zawierają ugody, spór trwa dalej, a jeśli mediacja była skierowana przez Sąd, jest on o tym fakcie zawiadamiany i spór toczy się dalej w sądzie. Oczywiście, są to niekorzystne dla stron sporu rozwiązania prawne.

Optymalną sytuacją jest zawsze porozumienie się stron i zawarcie przez nie ugody. Jeśli mediacja podjęta była przez strony z ich inicjatywy, wówczas najlepiej zgłosić się z nią do Sądu w celu jej zatwierdzenia. Ugoda oczywiście podpisywana jest przez obie strony i mediator przesyła protokół z mediacji wraz z tą ugodą do Sądu. Sąd sprawdza czy zapisy ugody są zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego (czyli inaczej – czy ugoda jest uczciwa), czy jest zrozumiała oraz czy przypadkiem nie zmierza do obejścia prawa (czyli gdy z przepisów prawa nie wynika wprost że coś jest zabronione, ale i też że coś jest dozwolone, zatem wykorzystuje się tzw. „kruczki prawne” albo „luki prawne”). Jeśli Sąd zatwierdzi naszą ugodę, ma ona moc prawną taką jak wyrok Sądu. Oznacza to, że w razie jej nieprzestrzegania (po nadaniu jej przez Sąd klauzuli wykonalności) można na jej podstawie skierować sprawę do komornika. Warto również podkreślić, że mediacja przerywa bieg przedawnienia. Oznacza to, że nie musisz się obawiać, że jak podejmiesz mediację w swojej sprawie, to w przypadku jej niepowodzenia stracisz możliwość dochodzenia swych praw w sądzie bo sprawa się „przeterminuje”. Termin ten ulega przerwaniu, a później biegnie dalej, czyli tak naprawdę nie tracisz tego terminu .

Ile kosztuje mediacja?

Wszystko zależy od jej źródła. Jeśli mediacja jest podejmowana z inicjatywy stron sporu, wówczas jej koszt jest określany umową z ośrodkiem mediacyjnym lub z samym mediatorem. Zwykle są to stawki ustalone według określonego cennika i schematu.

Opłaty za mediację sądową są narzucone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 20.06.2016r. (Dz.U. z 2016 poz.921) w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym i wynoszą zgodnie z jego § 2,3 i 4 odpowiednio:
– w mediowanych sprawach niemajątkowych (np. ustalających kontakty z dzieckiem) lub w sprawach gdy wartości przedmiotu sporu (konkretnej kwoty, której dochodzimy) nie da się na początku ustalić, wynagrodzenie mediatora to 150 zł za pierwsze spotkanie mediacyjne, a za każde następne 100 zł (łącznie nie może być więcej niż 450 zł),
– w sprawach o prawa majątkowe wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu (czyli kwoty której żądamy od drugiej strony), jednak nie mniej niż 150 złotych i nie więcej niż 2000 złotych za całość postępowania mediacyjnego.
Ponadto, oprócz wynagrodzenia mediatora do kosztów mediacji zalicza się również wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji i są to koszty:
1) przejazdów,
2) wynajmu pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia mediacyjnego, w wysokości nieprzekraczającej 70 złotych za jedno posiedzenie;
3) korespondencji, w wysokości nieprzekraczającej 30 złotych.
Kto płaci te koszty? Generalnie strony, które poddały swój spór mediacji po połowie (chyba, ze ustaliły inny podział tych kosztów). Możesz również (jeśli nie stać Cię na pokrycie tych kosztów) ubiegać się w sądzie o zwolnienie od nich (tutaj podstawą do zwolnienia jest art. 102. 1 i 102.2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Jeśli strony szybko ustalą porozumienie (przed pierwszą rozprawą w sądzie), opłata sądowa którą płaciłeś niejako „za sprawę” zostanie Ci zwrócona w całości. Jeśli do ugody dojdzie później (na późniejszych spotkaniach mediacyjnych), Sąd zwróci 75% opłaty którą zapłaciłeś „za sprawę”. Za sprawę w sądzie czyli to co zapłaciłeś do sądu aby sprawa została rozpoznana.
Jeśli strony nie przystąpią do mediacji, mediatorowi przysługuje zwrot wydatków (nie więcej niż 70 zł).
Ponadto, podane wyżej kwoty są kwotami netto. Jeśli mediator jest podatnikiem podatku VAT, należy do nich doliczyć stawkę podatku.
W przypadku mediacji karnej, jej koszty pokrywane są (tymczasowo) przez Skarb Państwa czyli przez sąd lub prokuraturę (w zależności na jakim etapie postępowania ma miejsce mediacja), a później rozliczane są w wyroku kończącym sprawę, a zasady jej prowadzenia określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 07.05.2015r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz.U z 2015r. poz. 716).

Dlaczego warto mediować?

Przede wszystkim dlatego, że masz prawo do mediacji. Masz prawo aby Twoja sprawa została rozwiązana polubownie. Mediacja jest alternatywnym sposobem rozwiązywania sporów, a jej atutami jest jej dobrowolność, proste i zrozumiałe dla każdego zasady, szybkość, równowaga stron i co bardzo ważne – jest tania. Jest ona szansą dla osób, które nie potrafią wyjść z pętli sporu bez pomocy osoby z zewnątrz. Daje szansę na szybkie rozwiązanie zaistniałego problemu, dzięki pomocy Naszych Mediatorów pozwala zachować wizerunek i renomę, bowiem Naszą misją jest dążenie do pojednania stron konfliktu. Niebagatelny jest również jej wydźwięk emocjonalny, pozwala na ostudzenie (najczęściej dość gwałtownych) emocji, pozwala nabrać dystansu do sprawy i przede wszystkim niweluje napięcie emocjonalne związane z konfliktem. Można ująć, że jest jak terapia, która pozwala na lepsze zrozumienie emocji drugiej strony i często…swoich własnych. Pamiętaj, w mediacji każdy wygrywa.